DE KLEINE BEERZE

DE KLEINE BEERZE


De Kleine Beerze is een beek in Noord-Brabant. Ze heeft van oorsprong tot de samenvloeiing met de Grote Beerze, een lengte van omstreeks 15 km. De naam Beerze werd al in 1545 gebruikt door keizer Karel V en is vermoedelijk afgeleid van berne (bron) of baren (branden). Berne verwijst naar de aanwezigheid van veen (turf), dat vroeger dienst deed als brandstof voor de kachel. Het veen werd gevormd in de laaggelegen gebieden rond de beek.
DE LOOP

De Kleine Beerze begint bij Duizel loopt langs Hoogeloon en Vessem en tussen Oostelbeers en Middelbeers, voornamelijk door agrarisch gebied, naar het Landgoed Baest, waar zij in de Beerze uitmondt. Tijdens de ruilherverkaveling tussen 1960 en 1970 zijn de laatste bochten weggehaald, is de beek  verdiept en verbreed om snelle waterafvoer mogelijk te maken. Er zijn toen ook zeven stuwen aangelegd.

BEEKHERSTEL

Vanaf de Urnenweg ten oosten van Hoogeloon tot de samenvoeging met de Groote Beerze hoort de Kleine Beerze tot het Natura 2000 Kempenland-West vooral wegens het voorkomen van de Drijvende waterweegbree. In het reconstructieplan waren voor de Kleine Beerze de functies ecologische verbindingszone en beekherstel opgenomen, maar in verband met de grondverwerving heeft men nu alleen beekherstel tot uitvoering gebracht. Sindsdien meandert de beek weer, hierdoor ontstaat een meer natuurlijk en een evenwichtiger watersysteem. Bovendien is er meer ruimte voor het vasthouden en bergen van water, meer variatie in stroming, een afwisselende bodem en oever en ook schoner water. Uiteindelijk is 2,1 km rechte beek verlengd tot 3,2 km meanderende beek.

Ook zijn er maatregelen genomen die gunstig zijn voor het dierenleven; zo zijn er poelen voor amfibieën, zijn er voor grootvee voordes in de beek aangelegd en zijn er houtsingels aangelegd waar struweelvogels een plek kunnen vinden.
BEEKHERSTEL

Vanaf de Urnenweg ten oosten van Hoogeloon tot de samenvoeging met de Groote Beerze hoort de Kleine Beerze tot het Natura 2000 Kempenland-West vooral wegens het voorkomen van de Drijvende waterweegbree. In het reconstructieplan waren voor de Kleine Beerze de functies ecologische verbindingszone en beekherstel opgenomen, maar in verband met de grondverwerving heeft men nu alleen beekherstel tot uitvoering gebracht. Sindsdien meandert de beek weer, hierdoor ontstaat een meer natuurlijk en een evenwichtiger watersysteem. Bovendien is er meer ruimte voor het vasthouden en bergen van water, meer variatie in stroming, een afwisselende bodem en oever en ook schoner water. Uiteindelijk is 2,1 km rechte beek verlengd tot 3,2 km meanderende beek.






HET HOOGELOON VAN VROEGER


De interpretatie is nu dat Hoogeloon het centrum was waar boeren uit de wijde omgeving bij wijze van belastingbetaling vee – waarschijnlijk rundvee – afdroegen, dat dan en masse naar Tongeren werd gedreven om daar te worden verwerkt tot vlees, vet, huiden/leer, hoorn (als grondstof van allerlei andere producten) en beenderlijm. Onder meer een grote drenkkuil direct achter de villa vormt daarvoor een aanwijzing.

Hoogeloon lag in het centrum van de streek van de Texuandri, een deel van het bestuursdistrict (de civitas) van de Tungri waarvan Tongeren de hoofdstad was. In het zuiden van dat district bevonden zich de vruchtbare lössgronden van de Haspengouw waar zich wel Romeinse villa’s van de klassieke soort bevonden. In de Kempen, en ook in het Nederlandse rivierengebied, lag het accent op veeteelt en daarin lijkt Hoogeloon dus een centrale rol te hebben gespeeld.

ROMEINS GRAFVELD


Tot de archeologische vondsten behoren ook een Romeins grafveld, een grafheuvel, die bekend staat als de Kabouterberg, en fragmenten van een Romeinse weg. Van de Romeinse Villa en opgravingen is aan de oppervlakte niets meer te zien. Bij de Koebosakkers staat een informatiebord over de Romeinse Villa.

DE LEVENDE BEERZE

Het opnieuw laten meanderen van de Kleine Beerze gaat een nieuwe fase in. Vanaf 2015 is het gedeelte tussen Vessem en Middelbeers aan de beurt. Onder de noemer “De Levende Beerze” wordt de komende jaren in het dal van de Beerze tussen de Belgische grens en Den Bosch een Robuuste Verbinding gerealiseerd. Deze Robuuste Verbinding combineert natuurontwikkeling met een versterking van de plattelandseconomie en sociaal-culturele waarden.